Samobadanie piersi to element profilaktyki. Pozwala wykryć wszelkie torbiele i guzki. Samobadanie piersi jest bardzo ważne dla wczesnego wykrywania raka piersi. Wczesne wykrycie zaś, pozwala skutecznie leczyć raka.
Samobadanie piersi jest czymś, co powinno być oczywiste dla każdej kobiety od 20 roku życia. Powinno być tak oczywiste, jak kontrolne wizyty u ginekologa, regularne cytologie, okresowe badanie moczu. Są choroby, które nie dają dotkliwych objawów, dzięki którym można je stwierdzić i szybko leczyć. I dlatego tak ważna jest profilaktyka, regularne kontrole.
Samobadanie piersi najlepiej wykonywać co miesiąc, kilka dni po menstruacji (zawsze w tym samym dniu cyklu), kiedy piersi nie są już tkliwe czy obrzęknięte. Regularne badanie nie tylko pozwala od razu wykryć wszelkie nieprawidłowości. Pozawala również poznać swoje piersi, dzięki czemu wszystkie zmiany będą rzucały się w oczy i nie będą pozostawiały wątpliwości. Bowiem aby wychwycić zmiany, trzeba znać stan „podstawowy”, trzeba też wiedzieć, jak zmieniają się piersi w trakcie cyklu, kiedy i w jaki sposób bolą, czy dają inne dolegliwości. Celem badania jest wychwycenie wszystkiego, co nie jest standardem i skonsultowanie tego z lekarzem.
- Na co należy zwrócić uwagę podczas samobadania piersi:
- zmiany wyglądu skóry: przebarwienia, pieprzyki, cellulit, naczyniaki, zmarszczki, wygładzenie, napięcie skóry, rozstępy
- przezroczysta, mleczna, krwista substancja wyciekająca z brodawki
- wciągnięta brodawka (jako zmiana, czyli jeśli wcześniej nie była wciągnięta)
- owrzodzenie, niegojąca się rana na brodawce
- zmiany kształtu otoczki brodawkowej
- różnice w wielkości i kształcie piersi
- guzki wyczuwalne pod palcami
- obrzęk pod pachą
- zmiany wielkości węzłów chłonnych pod pachami
Badanie piersi powinno składać się z dwóch etapów.
Pierwszym etapem jest oglądanie piersi, czyli wzrokowa ocena ich stanu. Piersi należy oglądać stojąc przed dużym lustrem stabilnie wiszącym w pomieszczeniu z dobrym oświetleniem.
- Oględzin należy dokonywać w następujących pozycjach:
- z rękami opuszczonymi wzdłuż wyprostowanego tułowia
- w pozycji pochylonej
- z rękami opartymi na biodrach
- z rękami uniesionymi do góry
Przyjmując każdą z tych pozycji badająca się kobieta powinna szukać zmian wymienionych wyżej, które da się dostrzec gołym okiem. Należy też zwrócić uwagę na „konsystencję” piersi. Powinna przypominać pośladek. Ściskając brodawkę, sprawdza się, czy nie ma żadnego wycieku. Jeśli kobieta nie jest w ciąży i nie karmi, każdy wyciek stanowi patologię.
Po zbadaniu piersi wizualnie, należy przejść do badania palpacyjnego. Dotykać piersi należy całymi palcami, a opuszkami badać. Najlepiej wykonywać badanie zawsze tak samo – zaczynać w tym samym miejscu, badać w tym samym kierunku.
Kobieta podnosi za głowę prawą rękę, a lewą ręką bada prawą pierś. Uciska tkanki, zataczając małe kółka tak, by zbadać dokładnie całą powierzchnię piersi. Ucisk powinien być na tyle silny, by dawał możliwość wykrycia zmian na różnej głębokości. Po zakończeniu badania prawej piersi, należy unieść lewą rękę i rozpocząć analogiczne badanie lewej piersi.
Kobieta kładzie się na plecach, pod prawy bark podkłada poduszkę i wkłada prawą rękę pod głowę. Lewą ręką bada prawą pierś ze szczególnym uwzględnieniem zewnętrznej części piersi (tej bliżej pachy). Lepsze spłaszczenie zewnętrznej części (szczególnie istotne w przypadku obfitego biustu) można uzyskać, skręcając biodra w kierunku badającej ręki. Następnie kobieta powinna wyjąć poduszkę spod barku i wyprostować biodra, co spowoduje spłaszczenie części piersi bliżej mostka i zbadać ten właśnie obszar.
Kładąc prawą rękę wzdłuż tułowia, kobieta lewą ręką bada prawy dół pachowy i przestrzeń nad prawym obojczykiem, sprawdzając, czy węzły chłonne nie są powiększone, czy nie ma tam obrzęków i bolesnych punktów.
W taki sam sposób należy zbadać lewą pierś, lewy dół pachowy i przestrzeń nad lewym obojczykiem.
Jeśli jakaś zmiana zlokalizowana jest w obydwu piersiach, zwykle nie ma się czym niepokoić, ale mimo wszystko warto skonsultować to z lekarzem. Jednostronną zmianę trzeba skonsultować w miarę możliwości szybko.
Należy pamiętać, że samobadanie nie ma na celu znalezienia zmian. Ma na celu upewnienie się, że żadnych zmian nie ma.
Elżbieta Haque